09/05/2021

Kiel diri (14) | Portugala/Esperanto

 



alto-falante = laŭtparolilo

lavar a louça = lavi/purigi la manĝilaron

lentilha = lento

máquina de lavar roupa = lavmaŝino

pia = lavujo, lavabo

sapão em pó = lavpulvoro


Fonto | 

 https://dvd.ikso.net/vortaro/Hejma_vortaro.html#KK

Plie | 

https://gajahaveno1.blogspot.com/2021/04/kiel-diri-13-portugalaesperanto.html

05/05/2021

La romanoj (09) | Cindroj sur Pompejo / Virseksaj kaj inseksaj urinujoj/ Skribaĵo sur tombo

 




"Ĉio ĉirkaŭ Vezuvio estis subterigita de malĝojaj flamoj kaj cindroj; nek eĉ la dioj dezirus havi tiel grandan povon. (Marcialo, Epigramoj)


La matella estis urinujo propra por viroj kaj la scaphium, por virinoj. La ĝentlemanoj kalkulis je kuvoj surstrate por urini. La akumulita urino estis poste vendata por la vestlavistoj kiel purigilon. Romo inventis la reutiligadon...
 

"Ĉi tie tombkuŝas Leburna, administranto de teatra trupo, kiu vivis plimalpli dum cent jaroj. Mi mortis kelkfoje [verŝajna aludo al la roloj kiujn li ludis en la teatro] sed neniam tiamaniere. Mi deziras bonan sanon al ĉiuj kiuj estas en la supra mondo."



Fonto | O livro das curiosidades romanas: histórias inusitadas e fatos surpreendentes do maior império do mundo, de J.C. McKeown

Foto: Pompejo, de C.D.

03/05/2021

Esperantaj Sinonimoj (16) | Por ĉampano, ĉarma, ĉefo, ĉesi, ĉiĉerono kaj ĉuro

 



ĉampano - ŝaŭmvino

ĉarma - alloga 

ĉefo - estro - gvidanto - superulo

ĉesi - finiĝi

ĉiĉerono - turistgvidanto

ĉuro (tabua) - spermo


Fonto | Esperantaj Sinonimoj, de Jaan Ojalo

Plie en|

https://gajahaveno1.blogspot.com/2021/04/esperantaj-sinonimoj-15.html


01/05/2021

Unikaj vortoj de kelkaj lingvoj!

 



Olfrygt - el la dana: timo manki bieron


Catra patra - el la turka: fuŝe paroli lingvon


Bakkushan - el la japana: bela virino dorse vidata


Kummerspeck - el la germana: pezo kiun oni akiras kiam ekmanĝadas pro deprimo


Yugen - el la japana: konscienco pri la Universo kiu vekas tro profundajn  kaj misterajn sentojn por esti esprimeblaj per vortoj


Mokita - el la kiwana Papuo-Nov-Gvineo): la vero pri kiuj ĉiuj scias sed pri kiu neniu volas paroli


Koro - el la japana: timo, ke la peniso estas mallongiĝanta enen de la korpo


Fonto | Tingo: o irresistível almanaque das palavras que a gente não tem, de Adam Jacot Boinod


26/04/2021

(3) El la latino al la portugala lingvo/ Aldonoj de fonemo al la vorto

 



Metaplasmoj pere de pligrandigo konsistas je la aldono de fonemo al la vorto:


stare> estar (esti)

schola> escola (skolo)

spiritu> espírito (spirito)

scribere> escrever (skribi)

creo> creio (mi kredas)

frenu> freo> freio (freno)

una> ua> uma * (iu)

arena> area> areia (sablo)


(*) nazaligita -u- kutime skribita per tildo (~) super la vokalo

Referenco:

UBIALI, Nelson Attílio. Do latim ao português sem dicionário. Londrina: Ed. da UEL, 1998.


(08) La romanoj | Urinujoj el oro kaj argento/ Parfumoj: "iu senutila lukso"

 



"Parfumo estas la plej senutila el la luksaĵoj. La perloj kaj aliaj grandvaloraj ŝtonoj almenaŭ fariĝas eroj por heredo dum vestaĵoj almenaŭ daŭras dum certa tempo, sed la parfumoj rapide finiĝas tuj post kiam ili estas uzataj. (...) Perfumo kostas pli ol 400 denarii po duonkilo; oni pagas tion por plaĉigi aliajn homojn, ĉar kiu utiligas ĝin tiu ne ĝin aprecas. (Plinio, Natura Historio)


"Mi trovas, ke la urinujoj el argento ne estas inkluditaj kiel erojn de heredo, ĉar ili ne apartenas al la kolekto de argentaĵoj." (Justiniano, Digesto) Oni diras, ke ekzistis eĉ urinujoj el oro, pli raraj, kiel tiu de Marko Aŭrelio.


Oni ŝuldas al monaĥo nomata Dionysius Eziguus (525 p.K) la ideon kalkuli la jarojn surbaze de la naskiĝo de Jesuo. Onidire Dionysius estis la unua homo kiu utiligis la nulon, kiu jam estis uzata de la araboj, sed el hinda deveno. Alie la uzo de la simbolo "0", akorde kun tiu kiun oni supovas, estas rilatigita al la greka vorto oudén, kio signifas nenion, malpli ol unu. La unua litero de la vorto fariĝis simbolo de la nulo.


Referenco:

MCKEOWN, J.C.. O livro das curiosidades romanas: histórias inusitadas e fatos surpreendentes do maior império do mundo. Belo Horizonte: Gutenberg, 2011.

Foto de C.D. (2016)

Plie en: https://gajahaveno1.blogspot.com/2021/04/la-romanoj-7-kiel-eviti-la-hajrofalojn.html

25/04/2021

Dom Feliciano, RS, Brazilo | Kulturdomo de la Enmigrinto/ Biblioteko Francisko V. Lorenz, pioniro de Esperanto

 



En Dom Feliciano, RS (1), en la plej suda regiono de Brazilo, troviĝas la Casa da Cultura do Imigrante (Kulturdomo de la Enmigrinto), inaŭgurita en 1993, en kiu funkcias la Municipa Muzeo, la Biblioteko Francisko Valdomiro Lorenz kaj la Departemento pri Kulturo (de la urbodomo) kaj ĝi havas kiel celojn organizi, apogi kaj stimuli ĉian kulturan eventon en la urbo. La fotoj montras iom pri ĝi.

Municipa Muzeo


"Bonvenon!"









Parto de E-karavano (2) el Porto Alegre vizitanta la kulturdomon antaŭkelkjare.
 



Biblioteko Francisko Valdomiro Lorenz

Kun la biblioteko kiu apartenis al Francisko Valdomiro Lorenz (1872-1957), pioniro de la ĉeĥa kaj brazila Esperantomovado, loĝanto en la urbo inter 1894 kaj 1950.



Aldone:

Domo en kiu vivis la familio Lorenz



Monumento al Francisko Valdomiro Lorenz


Parto de E-karavano el Porto Alegre vizitanta la kulturdomon antaŭkelkjare.


La tagmanĝo de la grupo



(1) Dom Feliciano estas urbo en la ŝtato Rio Grande do Sul, en la plej suda regiono de Brazilo, kun ĉ. 15 mil enloĝantoj. Grandparte de la loka enloĝantaro temas pri posteuloj de polaj enmigrantoj (1891). Ĝi situas je 174 km sude de la ŝtata ĉefurbo Porto Alegre.

(2) La karavano konsistis el grupo de E-lernantoj de FERGS-Federação Espírita do Rio Grande do Sul (Spiritista Federacio de Rio Grande do Sul) akompanata de instr. Tereza Jobim (dekstre) kaj mi.

Fotoj plejmulte de C.D.

22/04/2021

Gandhi kaj la politiko

 



Iufoje oni demandis al Gandhi kial granda animo priokupiĝis pri politiko. Kaj li respondis:
- Mi ne estas spiritualiĝinta estulo kiu priokupiĝas pri politiko. Mi estas politikisto kiu spiritualiĝis.

Kiel diri (13) | Portugala/Esperanto

 



Abobrinha = kukurbeto

Chapa de fogão = kuirplato

Enlatado = ladmanĝaĵo

Fronha = kusensako

Pepino = kukumo

Ripa, sarrafo = lato


Referenco: https://dvd.ikso.net/vortaro/Hejma_vortaro.html#KK

Plie en: https://gajahaveno1.blogspot.com/2021/03/kiel-diri-12-portugalaesperanto.html


20/04/2021

Miaj ideoj post iom da vino (5)

 




En Brazilo la memkompreneblo mortis.


Mi ne estas ateisto. Sed almenaŭ la ateismo imunigas la homojn kontraŭ kelkaj stultaj kaj infanecaj kredoj.


La Scienco estas la plej amata filo de Dio. La religioj pasos (anstataŭitaj de la simpla spiritualeco). La Scienco ne.


En la Mezepoko (aŭ en la pasinta semajno), kiam oni ekkris "En la nomo de Dio!" multfoje la birdetaro foriris en granda kaj rapida reflugo.


Do homo sapiens sapiens signifas saĝan saĝan homon? Teranoj estas tre malmodestaj, diros eksterterano...


Romo havis ĉevalon kiel senatanon. Sed neniam azenon kiel prezidenton.


Plie en | https://gajahaveno1.blogspot.com/2021/04/miaj-ideoj-post-iom-da-vino-5.html