Mostrando postagens com marcador E-historio. Mostrar todas as postagens
Mostrando postagens com marcador E-historio. Mostrar todas as postagens

23/06/2021

Ivo Sanguinetti (1924-2012) | Fondinto de Gaŭĉa Esperanto-Asocio (Brazilo)

 

Surfote | Ivo Sanguinetti inter membroj de la gaŭĉa karavano al la 87a Universala Kongreso de Esperanto en Fortalezo, Brazilo (2002)


Ivo Sanguinetti (1924-2012), arkitekto kaj ĵurnalisto, naskiĝis en Porto Alegre, RS, Brazilo kaj forpasis en 2012 samurbe. Kiel ĵurnalisto li verkis artikolojn en diversaj periodaĵoj kiel taggazetoj kaj revuoj. Kiel arkitekto li estis unu el la konsilantoj de Societo pri Inĝenierio kaj Arkitekturo de Rio Grande do Sul (1) kaj estis fondinto kaj prezidanto de Societo de Inĝenieroj kaj Arkitektoj de la Ŝtata Sekretariejo pri Publikaj Vorkoj].

En 1947 kiel lernanto en la mezgrada lernejo Colégio Júlio de Castilhos, en Porto Alegre, li estis unu el la fondintoj de la Departamento pri Gaŭĉaj Tradicioj (2) pro sia tre granda intereso pri la folklora kulturo de sia ŝtato.

Aparte interesa al esperantistoj estis lia granda dediĉo al la Esperantomovado, en kiu li multe aktivis dum longa tempovivo ekde kiam li estis junulo. Li estis unu el la prezidantoj de Esperantista Societo de Porto Alegre kaj fondinto de Gaŭĉa Esperanto-Asocio (1982). Li aŭtoris i.a. la librojn Antono Ĉimango (traduko al E-o), Gaŭĉa Rakontaro (propra versio de folkloraj rakontoj), Gaŭĉa Vivo kaj Gaŭĉa Vortaro. Li turismis tra la mondo kun sia edzino Isaura kaj poste kreis lumbildojn por prezentado en E-kunvenoj.

En 1969 li aranĝis en Porto Alegre, kune kun sia edzino, en la halo de la centra poŝtoficejo de la urbo, internacian ekzpozicion de infanaj desegnaĵoj, kun la partopreno de 30 landoj. Por la UK en Braziljo (1981), li organizis karavanon kun kelkdeke da e-istoj el sia ŝtato por partopreni en tiu ege grava evento. Fakte temis pri la unua E-evento en kiu mi, tiuepoke 1jara esperantisto, partoprenis. Okaze de la Nacia Arta Vespero, en la Nacia Teatro, nia grupo de gejunuloj prezentis folklorajn dancojn de nia regiono, kun meritindaj entuziasmaj aplaŭdoj de la ĉeestanta publiko.

Granda esperantisto!


(1) Rio Grande do Sul ['rio 'grande do sul], la plej suda ŝtato en Brazilo.

(2) Gaŭĉa = specife ĉikaze "rilata al Rio Grande do Sul". Gaŭĉo = naskiĝinto aŭ loĝanto en la ŝtato Rio Grande do Sul.


Fontoj | 

Taggazeto Zero Hora, de Porto Alegre

https://eo.wikipedia.org/wiki/Ivo_Sanguinetti

https://www.brazilakolekto.com/p/ivo-sanguinetti.html?m=0


16/05/2021

L'Anse Aux Meadows, Kanado | Antikva vikinga kolonejo en Ameriko

 





L'Anse Aux Meadows estas arkeologia loko situata en la insulo Novlando, en la provinco de Novlando kaj Labradoro, en la nordo de la atlantika regiono de Kanado. Ĝia historia graveco ŝuldas al la fakto, ke ĝi estis pruvita vikinga kolonejo en la komenco de la 11a jc, eltrovita en 1960 de norvega esploristo Helge Ingstad kaj lia edzino Anne-Stine Ingstad, arkeologo.

La vikingoj havis skandinavan devenon kaj estis konataj de angloj kaj francoj kiel danoj. En la Orienta Eŭropo ili estis nomataj rus. Origine ili loĝis en Norvegio, Svedio kaj Danlando kaj estis esploritoj, militistoj, komercistoj kaj piratoj. Inter la 8a kaj 11a jarcentoj, ili invadis, rabis, starigis kolonejojn samkiel subtenis komercajn kontaktojn en vasta regiono de la norda hemisfero, kiu inkludis Novlandon, en Kanado, Gronlandon, Islandon, Brition, Irlandon, Iberion, Francion, Italion, Konstantinopolon, Rusion kaj Palestinon. Iliaj koloniejoj en la Orienta Eŭropo devenigis Rusion kaj Ukraininon.

Eriko la Ruĝa (c. 950-1003) eltrovis Gronlandon kaj ĝin nomis "Verdan Landon" kun la celo instigi la elmigradon de siaj samlandanoj al la nova tero. Ia speco de malvera propagando... Lia filo Leif Eriksson (ĉ. 970-1020) atingis Nord-Amerikon, plej precize Kanadon. Oni kalkulas, ke la malgranda setlejo tie daŭris nur 20 jarojn. La arkeologia loko indikas, ke rigore temis pri simpla bazo por iu lignejo kaj eĉ barkfabriko. 

Konfliktoj kun la indiĝenoj kaj inter la propraj partoprenantoj de la ekspedicio, krom la ekonomia malintereso, rezultigis la forlason de la kolonejo kaj ili revenis hejmen, kio estas rakontata de la nordaj sagaoj, ankaŭ montrata en la kanada TV-serio "Vikings" (2013). Lignoj ankaŭ por la konstruado barkoj? Ili jam povis kalkuli je Islando...



Fontoj |

Brazila revuo Superinteressante






Foto |  L'Anse Aux Meadows, Novlando kaj Labradoro, Kanado
Dylan Kereluk, CC BY 2.0 <https://creativecommons.org/licenses/by/2.0>, via Wikimedia Commons

Prie pri la vikingoj |

https://gajahaveno1.blogspot.com/2020/08/kontribuo-de-la-vikingoj-al-la.html

25/04/2021

Dom Feliciano, RS, Brazilo | Kulturdomo de la Enmigrinto/ Biblioteko Francisko V. Lorenz, pioniro de Esperanto

 



En Dom Feliciano, RS (1), en la plej suda regiono de Brazilo, troviĝas la Casa da Cultura do Imigrante (Kulturdomo de la Enmigrinto), inaŭgurita en 1993, en kiu funkcias la Municipa Muzeo, la Biblioteko Francisko Valdomiro Lorenz kaj la Departemento pri Kulturo (de la urbodomo) kaj ĝi havas kiel celojn organizi, apogi kaj stimuli ĉian kulturan eventon en la urbo. La fotoj montras iom pri ĝi.

Municipa Muzeo


"Bonvenon!"









Parto de E-karavano (2) el Porto Alegre vizitanta la kulturdomon antaŭkelkjare.
 



Biblioteko Francisko Valdomiro Lorenz

Kun la biblioteko kiu apartenis al Francisko Valdomiro Lorenz (1872-1957), pioniro de la ĉeĥa kaj brazila Esperantomovado, loĝanto en la urbo inter 1894 kaj 1950.



Aldone:

Domo en kiu vivis la familio Lorenz



Monumento al Francisko Valdomiro Lorenz


Parto de E-karavano el Porto Alegre vizitanta la kulturdomon antaŭkelkjare.


La tagmanĝo de la grupo



(1) Dom Feliciano estas urbo en la ŝtato Rio Grande do Sul, en la plej suda regiono de Brazilo, kun ĉ. 15 mil enloĝantoj. Grandparte de la loka enloĝantaro temas pri posteuloj de polaj enmigrantoj (1891). Ĝi situas je 174 km sude de la ŝtata ĉefurbo Porto Alegre.

(2) La karavano konsistis el grupo de E-lernantoj de FERGS-Federação Espírita do Rio Grande do Sul (Spiritista Federacio de Rio Grande do Sul) akompanata de instr. Tereza Jobim (dekstre) kaj mi.

Fotoj plejmulte de C.D.

04/01/2021

Ekde 1906 | La E-societoj en Porto Alegre, Brazilo

 





En 1894, sep jaroj post la lanĉo de la Unua Libro de Esperanto, ekaperis en Porto Alegre, urbo en la plej suda regiono de Brazilo, la unua artikolo pri la lingvo, verkita de Arno Phillip, direktoro de Deutsche Zeitung, loka gazeto tiuepoka en la germana lingvo (1). Ekde 1896, Francisko Valdomiro Lorenz, bohema enmigranto, kiu grandparte de sia vivo loĝis en urbeto je ĉ. 175 km for de Porto Alegre, plifortigis konsiderinde la diskonigon de E-o en la regiono. Li alie respondecis pri la verko Esperanto sem Mestre (Esperanto sen Majstro), klasika lernolibro pere de kiu ege multaj homoj en la lando eklernis la zamenhofan lingvon.

Esperanta Societo Sud-Rio-Granda

Je la 2a de septembro, 1906, kiam la urbo havis ĉ. 75 mil enloĝantojn, estis fondita la unua E-instituicio: Esperanta Societo Sud-Rio-Granda, la tria en la lando. Al Brazila Klubo Esperanto, en Rio-de-Ĵanejro, estis sendita la jena telegramo: "Ontem tarde numerosa concorrência inaugurada Esperanta Societo Sud-Rio-Granda 122 samideanoj."/ "Hieraŭ posttagmeze multnombra ĉeestantaro fondita Esperanta Societo Sud-Rio-Granda 122 samideanoj." Okaze de la fondo, oni ricevis el L.L. Zamenhof poŝkarton kiu teksis jene: Varsovio, 28-06-1906. Karaj Sinjoroj! Al la Esperanta Societo Sud-Riogranda mi sendas koran saluton kaj dezirojn de plej bonaj sukcesoj. Via Zamenhof. P.S.: - La titolo de Honora Prezidanto afable donacata al mi de via societo, mi akceptas kun kora danko. Bedaŭrinde ĝi ne multe daŭris pro diversaj kialoj.

Grêmio Esperantista Everardo Backheuser

En 1923 estis fondita Grêmio Esperantista Everardo Backheuser, kiu poste nelonge malaperis.

Sud-Brazila Esperantistigilo

Je la 12a de julio, 1927, estis kreita la Sud-Brazila Esperantistigilo, kiu respondecis pri Esperantokursoj kaj diskonigado en la lokaj taggazetoj pere de artikoloj. En 1936 oni proponis al la urbodomo kaj sukcesis, ke strato en la urbo nomiĝu "Zamenhof".

Esperantista Societo de Porto Alegre

La plej sukcesa societo en la urbo kiu respondecis pri la diskonigado, instruado kaj kultivado de E-o estis la Esperantista Societo de Porto Alegre (ESPA), fondita je la 2a de aprilo, 1945. En 1995 ĝi festis sian 50jariĝon sed bedaŭrinde devis ĉesigi siajn aktivecojn postkelkjare. Ĝi respondecis i.a. pri la realigo de lokaj kaj ŝtataj (3) E-eventoj kaj fariĝis elstara instituicio pri la E-movado en la sudo de la lando.

Surfote: 17a Brazila Kongreso de Esperanto realigita en Porto Alegre inter 7-14/okt/1961. 1. Malfermo verŝajne. 2. Barkopromeno de partoprenantoj tra la Lago Guaíba. 

Nuntempe Gaŭĉa Esperanto-Asocio, fondita je la 31a de julio, 1982, estas la sola E-organizaĵo kiu respondecas pri la E-movado en la ŝtato Rio Grande do Sul. (2) Facebook-paĝo ĉe https://www.facebook.com/esperanto.rs

(1) La sudo de Brazilo estas regiono kiu ricevis ekde la 19a jc multe da enmigrantoj diverslande, kiel germanoj kaj italoj.

(2) La plej suda ŝtato de Brazilo, kiu landlimas kun la ŝtato Santa Catarina, Argentino, Urugvajo kaj la Oceano Atlantiko. 


Referenco:

https://gajahaveno1.blogspot.com/search/label/E-historio

28/12/2020

As sociedades de esperanto criadas em Porto Alegre desde 1906

 



Por ocasião do 15º Congresso Brasileiro de Esperanto, realizado em 1957, em Niterói, RJ, o Sr. Benjamin C. Camozato, eminente esperantista gaúcho de então, apresentou seu trabalho sobre o Movimento do Esperanto no Estado do Rio Grande do Sul, cujo texto foi posteriormente reproduzido nos Anais do referido evento. A respeito das sociedades esperantistas criadas em Porto Alegre, todas elas na primeira metade do séc. 20, e não mais existentes, destacamos alguns elementos históricos de sua fala, acrescidos de outras observações:


Artigo no Deutsche Zeitung / Lorenz

Em 1894, sete anos depois do surgimento do esperanto, Arno Philipp, diretor do Deutsche Zeitung, jornal em alemão que circulava em Porto Alegre, publicou um artigo no mesmo sobre a língua de Zamenhof. Desde 1896, Francisco Valdomiro Lorenz, imigrante tcheco que acabou radicando-se na cidade de Dom Feliciano, RS, fortalece a divulgação do idioma não só no extremo sul, mas em todo o País. De sua autoria, tem-se o Esperanto sem Mestre, um verdadeiro clássico em termos de livros-textos. 

Esperanta Societo Sud-Rio-Granda

Já no início do séc. 20, um movimento esperantista começa a se formar em Porto Alegre, impulsionado por figuras como Cristiano Kraemer, Reinaldo Frederico Geyer e Benjamin C. Camozato. Kraemer divulga o esperanto em nível local graças aos seus artigos no jornal Correio do Povo. Geyer e Camozato, ainda estudantes, chegaram a elaborar uma gramática e um dicionário, que infelizmente, por razões financeiras, não conseguiram publicar. De qualquer forma, o trabalho pioneiro dos citados, bem como de outros companheiros, resultou na fundação em 2 de setembro de 1906, no Clube Caixeiral, da Esperanta Societo Sud-Rio- Granda, a terceira entidade esperantista criada no País, todas no mesmo ano. Ao Brazila Klubo Esperanto, no Rio de Janeiro, foi enviado o seguinte telegrama: "Ontem tarde numerosa concorrência inaugurada Esperanta Societo Sud-Rio-Granda 122 samideanoj." Como resposta, recebeu-se a seguinte mensagem telegrafada: "Agradecemos comunicação. Calorosamente abraçamos caros samideanoj. Vivu Zamenhof! Vivu nia lingvo! - Brazila Klubo." Infelizmente por motivos vários (Camozato não faz referências a eles), a agremiação teve curta existência. Camozato menciona o fato de que "a implacabilidade do tempo, que elimina valores, foi mudando o aspecto humano".


Correio do Povo de 04/set/1906 - Foto obtida graças ao Núcleo 
de Pesquisas Históricas (NPH-UFRGS)


Brazila Revuo Esperantista nº 6

Grêmio Esperantista Everardo Backheuser

Em 1923 é fundado o Grêmio Esperantista Everardo Backheuser, de curta duração.

Sud-Brazila Esperantistigilo

Em 12 de julho de 1927, conforme ata de fundação (Camozato equivocou-se quanto à data), igualmente no Clube Caixeiral, foi criada a Sud-Brazila Esperantistigilo, tendo inicialmente o nome de Esperanto-Centro de Porto Alegre, responsável pela promoção de cursos ministrados pelo Gen. Feliciano Domingues, Ary Zamora, Viterbo de Carvalho e Benjamin Camozato, com divulgação nos jornais Correio do Povo, Diário de Notícias e A Federação. Em 1936, a sociedade consegue junto à Prefeitura, então governada por Alberto Bins, que uma das ruas do bairro São João, na zona norte da cidade, fosse designada como Rua Zamenhof. A instituição acabou sendo extinta depois de alguns anos em função da ida de Viterbo de Carvalho para o Rio (tal como Reynaldo F. Geyer, diga-se de passagem), bem como "a dispersão de preciosos elementos", no dizer de Camozato.


A Federação, de 04/jul/1927 - Hemeroteca Digital da Biblioteca Nacional.

Esperantista Societo de Porto Alegre

A mais exitosa sociedade esperantista surgida em Porto Alegre foi sem qualquer sombra de dúvida a ESPA-Esperantista Societo de Porto Alegre, fundada a 2 de abril de 1945, tendo à frente os professores Paulo Menezes e Lúcio Vieira. Sua primeira diretoria era constituída de Ary Zamora (presidente), Alberto Sieber (vice-presidente), Bóris Eston (1º secretário), Lizipo José Rodrigues (2º secretário, Aloys Furtenbah (1º tesoureiro) e José Martins (2º tesoureiro). Em 1995 festejou seus 50 anos de existência, mas infelizmente veio a desaparecer poucos anos depois. Coube à ESPA a iniciativa da realização de alguns dos Encontros Gaúchos de Esperanto, vários encontros locais e um número sem fim de cursos de esperanto ao longo do tempo, dentre outras atividades em prol da divulgação do idioma na cidade.

Atualmente a Associação Gaúcha de Esperanto, fundada em julho de 1982 por Ivo Sanguinetti, constitui-se na única entidade esperantista em ação não só na capital bem como em todo o estado do Rio Grande do Sul. Sua página no Facebook tem como endereço: https://www.facebook.com/esperanto.rs.


Referência:

Os pioneiros. Kelkvorte, Porto Alegre, ago. 2017, p. 2.

07/10/2020

Porto Alegre (Brazilo) | Esperanto en la Mondaj Sociaj Forumoj de 2003 kaj 2005

 



Surfote: Marcelo Stoduto, Renato Oliveira Pereira, Tereza Jobim, (?), César Dorneles Soares kaj Maria da Glória Geyer, el Porto Alegre okaze de la granda inaŭgura marŝado 
de la MSF 2003Foto de Jozefo Paŝeko.

2003

100 mil homoj el 156 landoj, 5.717 NRO-j, 4.094 ĵurnalistoj: jen gravaj statistikoj de la 3a Monda Socia Forumo realigita en Porto Alegre inter 23-28/jan/2003, kies forumejo estis denove PUC-Pontifícia Universidade Católica. Denove la esperantistaro de la urbo samkiel E-istoj venintaj el aliaj lokoj, inkluzive el la eksterlando, kaptis  la okazon por disvastigi Esperanton al ege vasta publiko.

Atelieroj

Sub la aŭspicioj de UEA-Universala Esperanto-Asocio kaj organizado de GEA-Gaŭĉa Esperanto-Asocio, estis aranĝitaj tri priesperantaj atelieroj: 

Esperanto, uma alternativa democrática à hegemonia linguística (Esperanto, iu demokratia alternativo al la lingva hegemonio), sub la kunordigo de César Dorneles Soares kaj kun prelegoj de Jimes Vasco Milanez (Volta Redonda, RJ), Jozefo Paŝeko, Marcelo Stoduto kaj Miguel Boeira Vianna (Porto Alegre, RS).

Esperanto - the neutral international language, prelego de Paulo Izaías Ereno (Canoas, RS)

Por el derecho a la comunicación: justicia en la dimensión ligüística (Por la rajto al la komunikado: justeco en la lingva dimensio), prelego de José Antonio Vergara (Ĉilio)

Kontaktoj kun la amasmedioj

Samkiel en 2002, oni kaptis la olazon por disvastigi Esperanton ĉe la amasmedioj ĉu naciaj ĉu internaciaj. Ekz. oni estis intervjuita de Givanildo Gomes Costa pertelefone kaj vive al lia programero Esperanto - A Língua da Fraternidade (Esperanto - la Lingvo de la Frateco), de la radiostacio Rio de Janeiro.

Esperanto en la Forumeto

En la Forumeto, en kiu estis porinfanaj aktivecoj, okazinta en la ŝtata lernejo Júlio de Castilhos, esperantistoj aranĝis malgrandan skeĉon, dancadon de folklora muziko (parte en E-o) kaj prezenton de kantojn - ĉilastajn pere de aro da infanaj gelernantoj de instr. Maria Elisabeth Gomes Diehl en la urbo Dois Irmãos.

2005 

Atelieroj

La Monda Socia Forumo en 2005 okazis inter 26-31/jan denove en Porto Alegre kaj kalkulis je la ĉeesto de 155 mil homoj el 135 landoj. Krom la jam kutima partopreno en la gradioza inaŭgura marŝado, en kiu la esperantistoj disdonadis kelkajn milojn da faldfolioj, oni aranĝis du atelierojn: Esperanto, uma solução viável para o babelismo (Esperanto, iu realigebla solvo por la babeleco) kaj A riqueza linguística do esperanto na expressão do pensamento (La lingva riĉeco de Esperanto ne la esprimado de la penso). En ambaŭ partoprenis kiel atelieruloj César Dorneles Soares kaj  Marcelo Stoduto el Porto Alegre, Paulo Izaías Ereno (Jaguari, RS), José Antônio Vergara (Ĉilio) kaj Neil Blonstein (Usono). Menciinda estas la kontribuo de la publiko por altnivela diskutado.

Provkurso

Marcelo Stoduto respondecis pri unuhora provludo pri Esperanto tuj post la dua ateliero supre menciita.

15 mil faldfolioj

Tra la tagoj de la evento estis disdonitaj 15 mil faldfolioj farigitaj de Jozefo Paŝeko al la partoprenantoj, kun speciala atento al la Junulara Kampadejo.




Referencoj:
ABZ de Esperanto en la 3a MSForumo. Gaja Haveno, Porto Alegre, jan./mar. 2003.
Esperanto en la 5-a MSForumo: denove unika diskonigo. Gaja Haveno, Porto Alegre, mar./apr. 2005.

06/10/2020

Porto Alegre (Brazilo) 2002 | Esperanto en la 2a Monda Socia Forumo

 

Foto: Jozefo Paŝeko

La Monda Socia Forumo estas granda evento organizata de sociaj movadoj en la mondo kun la celo ellabori alternativojn por iu tutmonda socia transformado (Pt-Vikipedio) kaj havanta kiel sloganon Alia mondo eblasSub kunordigo de GEA-Gaŭĉa Esperanto-Asocio, la loka esperantista movado de Porto Alegre (sude de Brazilo) ĉiam kaptis la okazon pri realigo de la MSForumo en la urbo (2001, 2002, 2003 k 2004) por diskonigi Esperanton – precipe ekde la dua okazintaĵo. Sube ion pri nia ege grava kaj memorinda partopreno en 2002 (*).

La 2a Monda Socia Forumo realiĝis en Porto Alegre inter 31/01-05/02/2002 kaj la partopreno de la Esperanta movado en la evento estis aŭspiciata de Brazila E-Ligo, Universala E-Asocio (UEA) kaj Gaŭĉa E-Asocio (GEA).

Surstrate


La 31an de januaro, okaze de la malferma tago de la Forumo, ĉ. 50 mil homoj kompreneble ne nur brazilanoj sed ankaŭ homoj el aliaj mondpartoj, partoprenis en dukilometra grandioza marŝado el la urbocentro de la urbo ĝis la Anfiteatro Pôr-do-Sol ĉe la Lago Guaíba. La esperantistoj de la regiono, en konsiderinda nombro, samkiel E-istoj el aliaj lokoj, en ĝi ĉeestis portantaj aron da atentokaptaj reklamrubandoj. Ĉe la anfiteatro oni kaptis la okazon por distribuado de multnombra kvanto da faldfolioj pri E-o.

Prelego ĉe ADURGS

La 1an de februraro, ĉe ADURGS – Associação de Docentes da URGS, Instr.
César Dorneles Soares, akompanata de diversaj E-istoj kiuj kaptis la okazon por sin manifesti, partoprenis en la panelo Por uma nova Babel: tradução e tradutores no mundo global (Por iu nova Babelo: tradukado kaj tradukistoj en la tutmondiĝa mondo). Oni kaptis la okazon por disdonado de faldfolioj.


Surfote: Jozefo Paŝeko, Marcelo Stoduto, César Dorneles,
Ilda Pinto kaj Maria da Glória Geyer.

Ateliero pri Esperanto: 
120homa publiko

La 2an de februaro, ĉe PUC-Pontifícia Universidade Católica, oni realigis la atelieron A Língua Internacional Esperanto como promoção da  Paz (La Internacia Lingvo Esperanto kiel impulso por la Paco). Onidire troviĝis 120 homoj en homplena ĉambro al kiu multaj interesatoj ne sukcesis eniri. La ĉeestantoj akompanis sciigadon pri Esperanto pere de la jena programo:  O que é o esperanto/ Kio estas Esperanto) (Luiz Fernando Puhl),  Como é o esperanto/ Kiel estas Esperanto (Marcelo Stoduto), O esperanto na atualidadeEsperanto en la nuntempo (César Dorneles Soares), O esperanto e a internet/ Esperanto kaj interreto (Jozefo Paŝeko), O esperanto e a paz/Esperanto kaj paco (Maria da Glória Geyer). Informmaterialon ricevis ĉiuj partoprenantoj).

La laborado por disvastigi Esperanton

Dum la tuta periodo de la Forumo, la esperantistoj diskonigis pere de atentokaptaj faldfolioj la celojn de Esperanto al la granda publiko ne nur brazila sed eksterlanda. Ĉicele oni ankaŭ utiligis laŭeble la kvar oficialajn lingvojn de la evento: portugalan, anglan, hispanan kaj francan. Oni elstarigu la valoran kontribuon de Jozefo Paŝeko, kiu kompleze farigis 15 mil kopiojn de la belaspekta faldfolio Esperanto – A Língua Neutra Internacional, laboraĵo de Renato Oliveira Pereira.  Portante reklamrubandojn ĉiutage ĉefe ĉe la halo de la Eventocentro de PUC, la esperantista anaro vokis la atenton de miloj da preterpasantoj kiuj plurfoje eĉ fotis kaj filmis nian E-diskonigadon.

Esperanto kaj la amaskomunikiloj

Aparte gravaj estis la diversaj intervjuoj donitaj al la amaskomunikiloj el kiuj oni elstarigu la jenajn:

= Al la itala taggazeto Corriere della Sera
Al la franca revuo Le Monde Diplomatique
A la brazila taggazeto Folha de S.Paulo
Al la novaĵagentejo Associated Press
Al la retnovaĵagentejo Informes
Al la retnovaĵagentejo Carta Maior
Al la radiostacio France International
Al la germana radiostacio Attac-Stuttgart
Al la gaŭĉa radiostacio Gaúcha
Al la gaŭĉa radiostacio Cultura/FM
Al la gaŭĉa komunuma radiostacio Rádio Muda
Al la gaŭĉa televidstacio TVE dufoje vive
Al la gaŭĉa televidstacio Bandeirantes/Porto Alegre
Al la televidstacio Comunitária, de la ŝtato Santa Catarina
Al la televidstacio Cultura, de la ŝtato São Paulo
Al la transnacia Radikala Partio

(*) En la 2a Monda Socia Forumo partoprenis 68 319 homoj parolantaj 156 lingvojn, 35 000 aŭdantoj, 15 230 delegitoj, 
11 600 kampaduloj, 4 909 organizoj, 3 050 ĵurnalistoj, 2 500 infanoj (Forumeto), 135 invititoj, 700 atelieroj, 100 seminarioj, 28 konferencoj. (Fonto: Registaro de Rio Grande do Sul)


Referenco:
Amase! Esperanto diskonigata al miloj da homoj dum la 2a Monda Forumo. Gaja Haveno. Porto Alegre, mar. 2002.

07/08/2020

1912: o "Correio do Povo" de Porto Alegre noticia o aniversário do esperanto

Em principios do mez de junho foi festivamente solemnizado, pelos esperantistas de Berlim, o 25 anniversario da existencia do idioma esperanto.

Na sala nobre do palacio da intendencia, celebrou-se uma sessão publica, que foi aberta, pelo presidente do grupo berlinense, dr. Schiff, com effusiva saudação feita em esperanto.

O dr. Schiff fez depois uma descripção do desenvolvimento da lingua internacional auxiliar para cuja propagação trabalham actualmente dois mil associados espalhados pelo mundo inteiro.
 

> Correio do Povo, de Porto Alegre, de 21/07/1912.

21/09/2019

Reinaldo Frederico Geyer, unu el la pioniroj de la gaŭĉa E-Movado


Filo de unu el la fondintoj de Casa Masson, tradicia horloĝvendejo en Porto Alegre, Reinaldo Frederico Geyer estis kuracisto, ĵurnalisto, anarkiisto kaj... esperantisto. En septembro 1906, kune kun aliaj samideanoj, inter ili Christiano Kraemer, li fondis la unuan Esperantoinstitucion en la gaŭĉa ĉefurbo: Esperantan Societon Sud-Riograndan (*), kun la celo "disvastigi kaj diskonigi la neŭtralan lingvon Esperanto pro la faciligo kaj utileco kiujn Esperanto alportas al la rilatoj inter individuoj el malsamaj landoj kaj, tre precipe, al la laboristaj rilatoj", laŭ oni informis en A Luta (La Lukto), anarkiista semajngazeto kiu cirkulis en Porto Alegre inter 1906 kaj 1912.

Kiel kuracisto, li estis antaŭe unu el la pioniroj en la esploroj pri sifiliso, unu el la tiamaj santurmentoj. Anarkiisto, li aktive partoprenis en la sociaj luktoj siatempaj, elstarigeble la serio da strikoj en 1915, 1916 kaj 1917, ĉilasta kun nacia amplekso.


Dum sia travivado kiel esperantisto, en la ĵurnalisma kampo, li estis unu el la fondintoj (**) de Brazila Revuo Esperantista, nuntempe Brazila Esperantisto, ekaperinta en Rio-de-Ĵanejro en 1907.


Carlos Cavaco, en sia libro Na Luz da Liberdade (Ĉe la Lumo de la Libero), de 1914, asertis, ke Reinaldo Geyer posedis la kondiĉon de iu vera homo dum epoko en kiu la konsciencoj estis luigataj kiel malpurajn litojn ĉe bordeloj. Li honorigis la sciencon kiun li praktikis kaj la epoko en kiu li vivis. Kompreneble, ke por ni brazilaj esperantistoj, aparte la gaŭĉaj, lia memoro restas speciale grava.



(*) La societo estis fondita sub la iniciato de Christiano Kraemer, ĝia unua prezidanto, je la 2a de septembro, 1906, en kunsido realigata ĉe la Komerca Klubo de Porto Alegre. Ĝi sukcesis ĉ. 120 anojn kaj Reinaldo Geyer estis ĝia 1a sekretario.

Okaze de la fondo, oni ricevis el L.L. Zamenhof poŝkarton kiu teksis jene: Varsovio, 28-06-1906. Karaj Sinjoroj! Al la Esperanta Societo Sud-Riogranda mi sendas koran saluton kaj dezirojn de plej bonaj sukcesoj. Via Zamenhof. P.S.: - La titolo de Honora Prezidanto afable donacata al mi de via societo, mi akceptas kun kora danko.


(**) Alberto A. Vieira kaj Everardo Backheuser estis la aliaj fondintoj.


Fontoj: Os Anarquistas no Rio Grande do Sul, de João Batista Marçal; Esperantaj Societoj en Sud-Riogrando, de Alberto Flores kaj Ivo Sanguintetti.


> Originale publikigita en Gaja Haveno n-ro 14, Aprlio 2002

22/06/2019

DESSEAK - granda laboro por E-o en la Sudo


Imagu tutan etaĝon diversĉambran en konstruaĵo je la dispono por instruado kaj aktivecoj rilataj al Esperanto! Tio estis DESSEAK - Departemento de Esperanto de Soc. Espírita Allan Kardec, la plej grava Esperantoinstanco iam ekzistanta en Porto Alegre. Meze de la 70aj jaroj komenciĝis kursoj en la menciita societo, unue en ties sidejo ĉe str. Andrade Neves kaj poste en ĝia “Nukleo 1” ĉe str. Fernando Machado. Mi tute certe ne povus ne mencii la valoregan laboron i.a. de homoj kiel S-ano Dorval da Silva Pereira (tiam prezidanto de SEAK, tiel pretema), S-anino Lucila Dávalos Fernandes (direktorino de DESSEAK dum multaj jaroj, tiel senlaca) kaj S-anino Nydia Aidós Krieger, mia karmemora instruantino kaj poste kolegino, tiel karisma, por ke DESSEAK estu transformita en unikan spacon por Esperanto niaurbe. 

Danke al DESSEAK multaj homoj lernis E-on kaj poste ekinstruis ĝin en aliaj lokoj de la urbo, kiel ekz. ĉe ESPA-Esperantista Societo de Porto Alegre, GEA-Gaŭĉa E-Asocio, Soc. Esp. Beneficente Bezerra de Menezes, União Espírita Porto-Alegrense kaj Grupo Espírita Francisco Xavier. Bedaŭrinde la tempo pasis, ŝanĝiĝis la estraroj de Allan Kardec kaj tiam komence de 2003 oni anoncis la finon de la E-departemento pro financaj kialoj. La Esperantomovado en Porto Alegre neniam plu restis la sama.

25/05/2019

Sylla Chaves (1929-2009), granda brazila Esperantisto

La 30an de majo, 2009, forpasis en Rio-de-Ĵanejro Prof. Sylla Chaves, 79jara, unu el la plej eminentaj figuroj de la E-Movado ne nur brazila sed internacia. Naskiĝinte en Sant’Ana do Livramento, RS, de longa tempo li vivis en Rio. 

Li diplomiĝis pri Juro (UFRJ) kaj fariĝis magistro pri Komunikado (Universitato de Stanford, Usono), Politika Scienco (Universitato de Parizo) kaj Kibernetika Pedagogio (Universitato de Paderborn, Germanio). 

Profesie li estis profesoro pri Socia Komunikado kaj interrilatigitaj lernoobjektoj ĉe la Lernejo pri Publika Administrado de la Fondaĵo Getúlio Vargas. Li laboris ĉe la sekretariatoj de UN kaj Unesko kaj ankaŭ estis ĵurnalisto kaj poeto.

Kiel esperantisto, li estis aŭtoro de multaj didaktikaj verkoj pri E-o, eksa prezidanto de BEL-Brazila Esperanto Ligo (1978-1982), membro de la Akademio de Esperanto kaj de la Internacia Scienca Akademio (San-Marino).


Fonto:
https://pt.wikipedia.org/wiki/
Sylla_Chaves

12/05/2019

Septembro 1906: fondo de Esperanta Societo Sud-Riogranda







"En Rio Grande do Sul fondiĝis antaŭ ne longe Esperanta Societo Sud-Rio-Granda, en kies estraro estas la eminentaj esperantistoj C. Kraemer kaj R. Geyer. En tiu Stato grandegaj estas la progresoj de Esperanto, ĉar en 1894 Sro. Arno Philipp, direktoro de Deutsche Zeitung skribis favoran artikolon, antaŭdirinte sukceson de Esperanto. Ankaŭ Sro. Vladimir Lorenz sendis, en 1896 broŝuron propagandan al librejo kiu, tiutempe, ĝin ne akceptis. Pri Sro. Vladimir Lorenz estas kuriozaĵo : li lernis la lingvon ĥinan per Esperanto, korespondante kun ĥino, kiu loĝas en Alaska. Sro. Christiano Kraemer, unu el la plej malnovaj kaj plej entuziasmaj esperantistoj de Rio Grande iris la tieajn librejojn, mendi lernolibrojn de Esperanto kaj specialajn presliterojn por tiu lingvo, kaj nun estas tri librejoj kun supersignitaj literoj. Laŭ notico de tie, oni vendis pli ol 1.000 librojn de lernado ĉi-tiun lastan jaron. Sro. Frederico Geyer, granda prolaboremulo, faras en Rio Grande specialan kurson por laboristoj kiuj, la plimulto, preskaŭ ne scias portugallingvon kaj pli bone konas internacian idiomon; Sro. Geyer diras, ke li nur devas korekti portugalaĵon de 1'tradukoj! Kaj ankoraŭ ekzistas personoj kiu diras ke Esperanto nur taŭgas por saĝuloj ! Preter tio Sro. Krsemer donas konstantan kunlaboradon kiu tre plaĉas, en Correio do Povo de Porto-Alegre kaj ankaŭ li donas bonegajn lecionojn de internacia idiomo. Unu el la plej entuziasmaj esperantistoj de Rio Grande estas Sro. Samorim Gustavo de Andrade, kiu estis granda volapükisto." 

"Esperanta Societo Sud-Rio-Grande (E. S. S.) Fondita la 2a 11 de Septembro 1906a en Porto Alegre. Honoraj prezidantoj: Dro Ludoviko Lázaro Zamenhof kaj Sro L. de Beaufront; prezidanto efektiva : Cristiano Kraemer; vic-prezidanto: Dro Joaquim A. Ribeiro; 2a sekretario: Reynaldo Fred. Geyer ; 2a secretario ; Hellmuth Pohlmann : kasisto : Illidio Augusto ; helpantakasisto : Leŭtenanto Mario Cruz; bibliotekisto : Alberto Goetze ; direktoroj: Emilio Altmeyer Champignelle, Dro João Plinio de Castro Menezes, Dro José Rafael Alves de Azambuja, Stefan Michalski, Ulisses Cabral kaj Dro Manoel da Conceição Montójos. La tagon de 1'fonda kunveno de tiu ĉi societo estis organizita ekspozicieto de esperantaĵoj, kiujn tre favore impresis la ĉeestantoj, inter ili ankaŭ la gazetistoj, kiuj donis bonajn priskribojn, precipe Correio do Povo, Deutsche Zeitung kaj Rio Grandenser Vaterland. Monoferado por telegramoj atingis 108$ooo, kaj Brazila Klubo Esperanto estis sciigata telegrafe pri la fondo de nia societo. Responde ni ricevis la jenan telegramon : «Agradecemos communicação; calorosamente abraçamos caros samideanoj. Vivu Zamenhof ! Vivu nia lingvo ! (...)"


> El "Kroniko", en "Brazila Revuo Esperantista" n-ro 1 - apr/1907